Melikşah, 1055 yılında doğdu. Türkler Anadolu’nun kapısını açan Sultan Alparslan’ın oğlu ve Büyük Selçuklu Devletinin 3. sultanıdır. 24 Kasım 1072 – 19 Kasım 1092 yıları arasında hükümdarlık yapmıştır.
Çocukluğu İran’ın İsfahan kenti yakınlarında geçti. Babası tarafından ilgi ile yetiştirilmiş ve çok küçük yaşta veliaht ilan edilmenin sorumluluğunu almıştır. Yine çok küçük yaşlardan itibaren büyük seferlere katılmış, devlet yönetimiyle yakınen ilgilenmiştir.
17 yaşında babasının ölümünün ardından devletin başına geçmiştir. Hükümdarlığının ilk 2 yılı iç karışıklıklar ve isyanları bastırmakla geçmiştir.Özellikle sınırları tehdit eden en büyük iki güç olan Karahanlı ve Gaznelilere karşı devleti savunmuştur.Babasının izinden giderek dönemin yetkin ve bilge devlet adamı Nizamülmülk’ü geniş yetkilerle vezir konumunda bıraktı.
Melikşah İslam’a düşkün bir sultandı ve tüm Müslüman ülkeleri tek bayrak altında toplayarak İslam Birliği’ni kurmak istiyordu. Bu amaçla dönemin halifesi ”Halife Kaim bin Amrülah” ile görüşmeler yaptı. Halife, Sultan Melikşah’a “Mu’izze’ddin” ve “Celâlüddevle” unvanlarını verdi. Bununla beraber o zamana kadar hiçbir hükümdara verilmemiş olan ve hilafet makamının en büyük yardımcısı anlamına gelen “Kasım Emire’l Mü’minin” olarak anılmıştır.
20 yıllık hükümdarlığı süresince Selçuklu Devleti en huzurlu ve refah dolu günlerini yaşamıştır. Devletin sınırları genişletilmiş, Alparslan döneminde tamamlanamayan seferler tamamlanmıştır. Hiç bir seferinden yenilgi ile dönmemiş bu sebeple de ”Ebu’l Feth” ünvanını almıştır.Anadolu’da İslamiyetin yayılmasında büyük etkisi olmuş, Anadolu Selçuklu Devleti onun emriyle kurulmuştur.
Henüz genç bir imparatorken 19 Kasım 1092 tarihinde 37 yaşında öldürülmüştür. Ölümü hakkında farklı söylentiler olsa da Sultan Melikşah hükümdarlığı ankara escort boyunca devletine ve özellikle dinine faydalı olmak için çalışan büyük bir devlet adamıydı. Onun devrinde tarım,ticaret,bilim,kültür ilerlemiş Selçuklu toprakları imarlaştırılmış ve refah artmıştır.Ölümünün ardından yerine oğlu 1. Mahmut tahta geçti.
