Bitlis, Hurrililer, Mitanniler, Asurlular, Babilliler, Medler, Persler Makedonyalılar, Romalılar ve Bizanslılar’ın hakim olduğu dönemlerin ardından Hazret-i Ömer’in fethinden sonra, on üç asırdır Müslüman devletlerin elinde bulunan bir serhat şehridir. Tarihi M.Ö. 7000 yıllarına kadar giden Bitlis’in tarihi ve turistik yerlerine göz atalım.
TATVAN KALESİ
Tatvan ilçesinin Eski Ahlat yolu üzerinde yer alan kale, tarihi bilgilere göre 1550-1560 yılları arasında inşa edilmiş. Kanuni Sultan Süleyman’ınVeziri olan Zal Paşa’nın yaptırdığı kale, Tuğ Mahallesi’nde bulunuyor. Uzun yıllar bölgenin korunmasında önemli rol oynayan kale, Adilcevaz ve Ahlat Kalesi’ninİran Şahı Tahmasap tarafından ele geçirilmesinden sonra istila edilmiş. İstila edildikten sonra kaleden Van’a giden yardımların engellenmesi için yıktırılan kale, geriye kalan kalıntılarıyla günümüze kadar ulaşabilmiş.
AHLAT KALESİ
Kale mahallesinde, Van Gölünün kenarında Yavuz Sultan Selim döneminde güneydoğu – kuzeybatı doğrultusunda yapılan kale, dikdörtgen planda inşa edilmiştir. İçinde bir iç kalesi bulunan kale, iki giriş kapısı ve 13 adet burçtan meydana gelmektedir. Urartu dönemine ait olduğu söylenilen Kale XIII. yy. meydana gelen şiddetli bir yer sarsıntısı neticesinde tamamen yıkılmıştır. Kalenin kapılarındaki kitabelerinden eski kalenin harabiyetinden sonra müdafaasız kalan şehri korumak için 1514 Çaldıran seferinden sonra Yavuz Sultan Selim’in emri ile yapıldığı ve 1568 yılında Kanuni Sultan Süleyman tarafından tamir ettirilerek genişletildiği söylenmektedir. İç içe iki kaleden ibaret olan Ahlat Sahil Kalesi, kale surlarına bağlı eşit aralıklarla yapılmış ve burçların arasında burçlardan daha küçük yapılmış takviye kuleleri bulunmaktadır. Sahilde olduğu söylenen küçük rıhtımdan iz kalmamıştır. Dikdörtgen planda yapılan kalenin toplam 13 adet kulesi bulunmaktadır. Kalenin duvarlar yaklaşık olarak iki metre kalınlığındadır. Beden duvarları düzgün kesme taştan, aralarına ise moloz yığma taşlarla doldurulmuştur. Kalenin içinde o dönemden kalan iki camii (İskenderpaşa 1565, Kadı Mahmut 1584) ve harap durumda haberleşmeyi sağlayan davulhane ve bir hamam bulunmaktadır.
ADİLCEVAZ KALESİ
Bitlis’in doğa harikalarıyla dolu Adilcevaz ilçesinden bu sefer tarihi bir kale ile karşınızdayız. Bölgeye gelen İran Şahı Tacettin Alişan’ın isteği üzerine yapılan kale, H. 940 yılında inşa edilmiş. Van Gölü’nü gören bir tepede yer alan Adilcevaz Kalesi, Kanuni Sultan Süleyman tarafından ele geçirilerek Osmanlıhimayesine girmiş.
BİTLİS KALESİ
İl merkezindeki çarşının hemen dik yamacında, Bitlis Suyu kollarından iki derenin birleştiği yerdedir. M.Ö. 312 tarihinde Büyük İskender’in emri ile kumandanlarından Leys Bedlis tarafından inşa ettirilmiştir. Kale dörtgen biçimindedir. Doğusunda yüksek bir burç vardır. İdamına karar verilenlerin buradan aşağıya atılmasından dolayı “Kanlıkule” denilir. Kalenin yüksekliği 20-30, duvar genişliği 4-6 metredir. Eskiden kale içerisinde üç yüz evle Han Sarayı vardı. Ayrıca kalede erzak, malzeme ve cephane dolu mağaralar bulunuyordu.
ADİLCEVAZ TUĞRUL BEY CAMİ
Bitlis’in Adilcevaz ilçesinde yer alan tarihi bir diğer cami de, Tuğrul Bey Camisi. Bir diğer adıyla Zal Paşa Cami olarak bilinen tarihi yapıyla ilgili iki farklı tarihi veri bulunuyor. 16. yüzyılda Zal Paşa tarafından inşa edildiği ya da eski bir caminin yine aynı tarihte yeniden onarıldığı bilgisi mevcut.
İSKENDER PAŞA CAMİ (AHLAT)
Eski Ahlat kalesi bulunmaktadır. Kitabesine göre H.992 (M.1584) tarihinde İskender Paşa tarafından, muhtemelen Mimar Sinan’a yaptırılmıştır. Yavuz Sultan Selim zamanında inşa edilen camii, Kanuni Sultan Süleyman döneminde genişletilmiştir. Camii iç ve dış yapılışı itibariyle Osmanlı Mimarisinin tipik bir örneğini teşkil etmektedir.
İHLASİYE MEDRESESİ
Dikdörtgen planlı medrese köşelerde kulelerle desteklenir.yapıya kuzey cephesinde yer alan anıtsal bir portalle girilir.sivri kemerli niş içine alınan kapı nitelikli bir taş işçiliğne sahip süslemelere sahiptir.
HACI YUSUFİYE MEDRESESİ
Bitlis ili merkez İnönü mahallesinde bulunmaktadır. Yapılış tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber bu yapının da 18.19.yy’larda yapıldığı düşünülmektedir. Hacı Yusuf adında biri tarafından yaptırılmış olduğu için Yusufiye ismi verilmiştir.
EL AMAN HANI
Bitlis’in Tatvanyolu üzerinde yer alan El Aman Hanı, Türkiye’nin en önemli tarihi hanlarından biri. Osmanlı Devleti döneminde inşa edilen han, Van Beylerbeyi olarak bilinen Köse Hüsrev Paşa tarafından 16. yüzyılda inşa edilmiş. Hayrat amacıyla yapılan han, yapıldığı andan itibaren oldukça önemli ve hareketli bir kervansaray haline gelmiş. İçerisinde 45 odanın bulunduğu han, tarihi dokusuyla ziyaretçilerin yoğun ilgisini çekiyor. El Aman Han’ın adının nereden geldiğine dair iki farklı söylem bulunmaktadır. Birincisinde çok zorlu kış şartlarında hana sığınan yolcuların “El Aman! yok mudur cankurtaran” şeklindeki nidalarıdır. Bir diğeri ise hanın geçmişte gaddar bir hancı tarafından işletilmesiymiş. Hana gelen kervancılar bu zalim hancının elinden çileler çektikten sonra “El-aman” diyerek handan kurtulduklarına şükrederlermiş.
EMİR BAYINDIR KÜMBETİ
Emir Bayındır Kümbeti, İkikubbe mahallesinde Ovakışla yolu üzerinde yer almaktadır. XV yy. sonunda 886 H. (1481) yapılmış olan Kümbet, Akkoyunlu Hükümdarı Rüstem ve Bayındır’a aittir. Kaide kısmı üzerindeki gövdesiyle diğer bütün Ahlat kümbetlerinden ayrılan Emir Bayındır Kümbeti, Sanat Tarihi açısından ve Ahlat Kümbetlerinin içinde en ilgi çekici olanıdır. Kümbetin kuzeyinde dikdörtgen planlı camii yer almaktadır.
ABDURRAHMAN GAZİ TÜRBESİ
Bitlis’in tarihinde önemli yer tutan Abdurrahman Gazi, Ahlat’ta yer alan türbesiyle, bölgeye gelenlerin ilk ziyaret ettiği yerlerden birisi. Türbenin 641 senesinde inşa edildiği düşünülmektedir. Hz. Ömer’in döneminde orduda Ahlat’ı fethetmek için görevlendirilen kişilerden biri olan Abdurrahman Gazi, Ahlat’ta şehit düştüğü için türbesi de burada yer alıyor. Tam olarak şehit düştüğü yerde yapıla türbe, daha sonradan 1974 yılındabölgenin önde gelen taş ustalarından Tahsin Kalender’e yeniden restore ettirilmiş. Aslında uygun olarak oldukça özenli bir biçimde restore edilen kümbeti, Bitlis geziniz sırasında ziyaret etmeyi unutmayın.
ŞEYH BABO (ÜRYAN BABA) TÜRBESİ
Üryan Baba Türbesi adıyla da bilinen kümbet, Bitlis halkının en sık ziyaret ettiği tarihi türbelerden birisi. İnönü Mahallesi’nde yer alan kümbet, aslen Ahlatlı olduğu bilinen geçmişte yaşamış önemli bir şahsa ait. Şeyh Babo adıyla bilinen Üryan Baba, dünya malı ile nefis terbiyesini sağlayabilmiş, hak yolunda olan, vücuduna sardığı abasından başka mal varlığı olmayan bir kişi olarak tarihte karşımıza çıkıyor. Kendisi bu nedenle “Çıplak Baba” olarak da anılmıştır ve kendisinin asıl isminin “Mahmut” olduğu düşünülmektedir. Türbenin üzerinde yapım tarihi ve kim tarafından yaptırıldığıyla ilgili net bir kitabe yok ancak, türbenin içinde yer alan mezar taşında 1834 tarihi yazılı. Bitlis seyahatiniz sırasında ziyaret edebileceğiniz kümbeti, listenize ekleyebilirsiniz.
KÜFREVİ TÜRBESİ
Osmanlı hanedana oldukça yakın isimlerden biri olan Küfrevi Ailesi mensuplarından Şeyh Muhammet Küfrevi’nin türbesi, Bitlis’in merkezinde yer alıyor. Üzerinde yer alan kitabesine göre 1898 yılında yaptırılan türbe, dönemin padişahı Abdülhamit’in isteğiyle yaptırılmış. İtalyan mimar Alberto’nun yaptığı türbe, Bizans vitraylarına da sahip. Üzerinde yer alan ince işleme desenleri ise ne yazık ki Rus istilası sırasında zarar verilerek boyanmış.
AHLAT SELÇUKLU MEZARLIĞI
“Anadolu’nun tapusu” olarak bilinen Ahlat ilçesinde bulunan ve Selçuklulara ait olan bir mezarlıktır. Dünyada Müslümanlara ait en büyük mezarlık olarak da bilinmektedir. Mezarlığın yaklaşık 10 bin metrekarelik bir alan kapladığı söylenmektedir. Bölgede 8 bin adet mezar taşı yer almaktadır. UNESCO’nun Dünya Kültür Mirası geçici listesinden, asıl listeye alınması için çalışmalar sürüyor.
AHLAT HARABEŞEHİR KAYA EVLERİ
Ahlat’ta yer alan bir diğer ziyaret edilmesi gereken nokta da, meşhur Ahlat Harabeşehir Kaya Evleri. Urartular döneminde de aktif olarak kullanılan antik şehrin, ilk çağda kurulmuş olabileceği düşünülüyor. Geçmişte bölgede 500’ün üzerinde kayalara oyulmuş evin olduğu ancak zamanla bu oluşumların yok olduğu düşünüyor. Her dönem başka amaçlarla kullanılan antik alan, kayaların oyulmasıyla oluşturulmuş. Bölgenin ilk kaya yerleşim alanlarından biri olduğu düşünülen evler, zamanla yaşanan deprem ve iklimsel olaylar nedeniyle zarar görmüş. Pek çok oda ve tamamen bir ev düzeniyle tasarlanan kaya evleri, Ahlat ilçesinin Hamamönümevkiinde yer alıyor.
0 Yorumlar